सुदर्शन,

अप्रतिम लेख आहे. खुप छान वाटल वाचुन. इथे तो कसा लिहायचा हे जाणकार मंडळि सांगतिलच पण मला अजुन एक सुचवावस वाटत कि इथे जेंव्हा लिहाल तेन्व्हा तुम्हाला (आणि तुमच्या सौंना) तिथल्या वर्क कल्चर मध्ये नव्याने कामाला सुरुवात करताना काय अनुभव आलेत त्याबद्दलहि जरूर लिहा.

मस्तच लिहिलय सुदर्शन! आवडल खूप!
तुमच्या पत्नीचेही अनुभव वाचायला आवडेल.

छान

सुदर्शन...
खुप सही लिहलय... मुख्य म्हणजे अगदि आपल्याच मनातल वाचल्यासारख वाटल...
युएस खुप सही आहे... इथे इंडियन लोक एकमेकांना धरुन आहेत... सगळे भारतीय पदार्थ मिळतात... देवळं आहेत... सणवार साजरे होतात.... पण तरीही आपण जिथ लहानाचे मोठे झालो... त्या भारताची ओढ नेहमीच वाटत रहाते!

तुम्ही परतलात.... छान केलत!
तुमच्या भारतातल्या भावी आयुष्याला शुभेच्छा!

डोकं अमेरिकेत, तर हृदय भारतात अशा
--- सुदर्शन, मला तुमचा लेख आवडला, बर्‍याच गोष्टी माझ्या मनातल्या वाचल्यासारखं वाटलं. सर्व काही आहे, पण काही तरी नक्कीच नाही आहे.

तुमचे बदलाचे अनुभव लिहा, माझ्या सारख्यांसाठी उपयोगी पडतील.

लेख इथे देणं खूप सोपं आहे. वर संपादन मधे जाऊन तिथला मजकूर इथे copy+pase करा. आणि save करा.

सुदर्शन : छान आहे लेख. आवडला ..........

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
श्रावणात घननिळा बरसला रिमझिम रेशीम धारा
उलगडला धारांतून अवचित हिरवा मोरपिसारा

आपल्या प्रतिसादांकरता मन।पुर्वक आभार ! अजुन लिहायकरता खुप प्रोत्साहनपुर्ण आहेत.
भारतातुन काम करायचा थोडा फार अनुभव आहे. So far so good. 'Growth' opportunities are tremdendous. It demands a separate article by itself.
BTW - लेख has been reviewed and approved by सौ.

सगळा प्रवास डोळ्यांसमोर तरळला.. अप्रतिम! निर्णय जर योग्य वेळी घेतले गेले नाहीत तर त्यांचं महत्त्व शून्य होतं.. तुम्ही योग्य वेळीच हिमतीने पाऊल उचलल्या बद्दल तुमचं अभिनंदन! हा लेख वाचून आपल्या अशा अनेक मित्रांना पुन्हा मायदेशी परतावेसे वाटेल यात शंका नाही.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
श्रावणमासी हर्ष मानसी हिरवळ दाटे चोहीकडे
क्षणात येते सरसर शिरवे क्षणात फिरूनी ऊन पडे!

सुदर्शन, खूप मस्त लिहिलय.. आपल्या मातीचं प्रेम,ओलावा,जिव्हाळा जाणवुन इतकी वर्षं तिथे राहुनदेखील तुम्ही परत आलात याबद्दल खरोखर तुमचं मनःपूर्वक अभिनंदन... तुम्ही घेतलेला हा निर्णय अगदी योग्य आहे असं माझं वैयक्तिक मत आहे...

सुदर्शन, सुरेख लेख. असं असतं तर, तसं असतं तर असे कोरडे उसासे टाकणं एक आणि संपूर्णं विचाराअंती एखादा निर्णय घेऊन तो पार पाडणं... आणि ते ही इतक्या पॉझिटिव्ह ऍटिट्यूड कायम ठेवत.... ही वेगळी हिंमत आहे. आणि त्याला आपला सलाम.
माझा भाऊही साताठ वर्षांंनंतर भारतात परतला आहे. तुमचे आणि त्याचे अनुभव अगदी सारखे दिसतात. हे तुमच्या आणि त्याच्या कुटुंबाच्या विचारातल्या साधर्म्यामुळे असेल.
तुमच्या इअतर अनुभवांबद्दलही वाचायला आवडेल. अगदी सरळ सोप्पी शैली आहे तुमची.... आवडली.
माझ्या अनेकानेक शुभेच्छा, तुमच्या या पुढल्या अनुभवसमृद्ध प्रवासासाठी आणि ते लिहून काढण्यासाठीही!

मस्त सुंदर..

लेख फार छान आहे. अमेरिकेला विसरा. अमेरिका काय नि भारत काय, कुठे हे चांगले नि ते वाईट तर कुठे ते चांगले नि वाईट. जगतो त्याला अडचणी येतातच. कुठल्यातरी अडचणींना सामोरे जाण्यातच जन्म जाणार. मग भारतात निदान 'आपले' लोकतरी खूप आहेत.
वरील लायसनच्या गोष्टीवरून एक सूचना. भारतातहि कामे होतात, पद्धत वेगळी आहे. उलट business process, well defined, नि त्याला iso, CMM अशी बंधने नाहीत. अतिशय लवचिक. जर अमेरिकन पद्धत शिकलात, तशी आता भारतीय पद्धत शिका. फरक काही नाही!
माझा एक मित्र विसाहून अधिक वर्षे अमेरिकेत राहून, गेली आठ वर्षे आता भारतात उत्तम रुळला आहे. त्याच्या मते भारतात थोडी फार लाच सर्वत्र द्यावी लागते तर द्यावी! कामाला एका ऐवजी चार दिवस लागतील असे धरूनच कामे प्लॅन करावी. सगळा मामला interpersonal relationships चा आहे. इथे एखाद्या कुरूप मुलीला सुंदर म्हंटले की ती खूष होते नि आपले काम करते, तिथे मला शंभर रुपयाची चॉकलेटे द्यावी लागली (पण खोटे तर नाही बोलावे लागले!)

छान आहे लेख. मनातले विचार छान रेखाटले आहेस.

परदेशात जाणारे जाताना जितका व्यवहारीक विचार करुन जातात तितका परतताना करत नाही. परतीचा विचार हा खूप वेळा भावनिकच असतो.

छान आहे लेख. आणि अगदी मनापासून उतरला आहे शब्दात.

"परवा आम्ही हाताने आधार देत बाबांना पर्वतीवर घेऊन गेलो तर काय खूष होते">

खूप मिळवल आहे परत जाऊन.

गेल्याच आठवड्यात वाचला होता हा लेख सकाळमध्ये. आणि खूप आवडला. बर्‍याच जणांच्या मनातल्या भावनेला तुम्ही वाचा फोडलीत...
परत जाऊन पावलोपावली ऍडजस्टमेंट करावी लागेलच.पण शेवटी कितीही नावं ठेवली तरीही आपला देश तो आपला देश , हेही तितकंच खरं.

मलाही वर आर्चने पेस्ट केलेलं शेवटचं वाक्य खूप भावलं.

एवढ्या खडतर परिस्थितीलाही तोंड दिलतं. तुमच्याकडून शिकण्यासारखं खूप आहे. लेख वाचून फार छान वाटले. पुढील प्रयत्नांना शुभेच्छा!

मी परवाच वाचला हा लेख सकाळ मध्ये.. वाचतानाच वाटले होते मनातले लिहिले आहे...खरच खूप छान लेख आहे.. मायबोली मुळे प्रतिक्रिया द्यायला मिळाली..

छानच जमलाय लेख .. मुलं रुळली हे वाचून छान वाटलं ..

खुप छान आहे तुमचा अनुभव...
आता इथे पण येत रहा अन असेच लिहित रहा...

इथे लेख टाकायचा असेल तर पुन्हा लिहायची गरज नाही. सकाळ वरुन फक्त copy paste करुन पण इथे टाकता येतो.

ही सुरवात तिथुनच पेस्ट केलीये.
----
जून १९९७ ची एक रात्र. चेन्नईतल्या महाराष्ट्र मंडळाच्या हॉस्टेलमधून नुकताच फ्लॅटमध्ये शिफ्ट झालो होतो. दमट, गरम, खारट हवेने हैराण होत आम्ही तिघं मित्र नवीन गाव, भाषा, "भातमय' जेवण आणि नवीन सॉफ्टवेअर कंपनी या सगळ्यांशी ऍडजस्ट करत नवीन येणाऱ्या दिवसाची आतुरतेने वाट पाहत, एकमेकांची चेष्टा करत दिवस काढत होतो.
अभी गोवेकर, विवेक दिल्लीकर आणि मी पुणेकर. घरचं भाडं जाऊन जेमतेम बचत व्हायची. तेव्हा आय.टी.मध्ये सध्यासारखे भक्कम पगार नव्हते. किचनमध्ये लाईट गेलेला आणि रॉकेलच्या स्टोव्हचा वास त्यामुळे आमचं रात्रीचं जेवण बहुधा बाहेरच असायचं.
-----

बाकी लेख आवडला. तुम्हाला पुढच्या आयुष्यासाठी शुभेच्छा.

सुदर्शन,

लेख फार छान आहे. आवडला..
परंतु वाचताना असे वाटले की निर्णय घेताना आणखी काही बाबी लक्षात घ्यायला हव्यात भावनीक बाबींबरोबर.

१. जीवनमान - इकडे राहुन एका जीवन्मानाची सवय झालेली असते तिकडे गेल्यावरही तेच जीवनमान राखण्याएवढी आर्थिक प्राप्ती होणे आवश्यक आहे.

२. शिक्षणाचा खर्च - मुले एन आर आय या कोट्यात येतात. त्यांच्या शाळेचा खर्च आजकाल जवळ्जवळ ५०००० रुपये झाला आहे वर्शाला.
उच्च शिक्षणासाठी त्याना ५ पट फी आकारली जाते.
एक उदाहरणः(मी मेडिकल शिक्षणाचे उदाहरण घेतोय एक्स्ट्रीम साठी).
सध्या खाजगी मेडिकल कॉलेज्ची फी १००००० वर्शाला धरा.(सरकरी कॉलेजमधे एन आर आय ना प्रवेश नाही) .एन आर आय साठी ती ५००००० म्हणजे ५ वर्षाची झाली २५०००००. मुले अजुन १५ वर्शानी जर प्रवेश घेणार असतील तर जवळ्पास तिप्पट जरी धरला तर खर्च जवळपास ७५०००००.
जर मुले परत अमेरिकेला जाणार असतील तरीही खर्च महागाइ प्रमाणे तितकाच येइल.
आर्थिक प्राप्ती रुपयात आणि खर्च डॉलरमधे.

(वरील गोष्टी त्याना लागु नाहीत ज्यांची आर्थिक परिस्थीती आधीच भक्कम होती किंवा ज्याना इथे चांगला पगार होता किंवा चांगली गुंतवणुक करुन इथे असताना भक्कम करुन घेतली.)
पण जे इथे असतानाही मध्यमवर्गीय (म्हणजे र्रीसनेबल बचत! खुप नाही:)) राहिलेत त्याना हा आर्थिक विचार करणे अतिशय आवश्यक आहे.

धन्यवाद.

एन आर आय साठी ती ५००००० म्हणजे ५ वर्षाची झाली २५०००००. मुले अजुन १५ वर्शानी जर प्रवेश घेणार असतील तर जवळ्पास तिप्पट जरी धरला तर खर्च जवळपास ७५०००००.
----- माझी समजण्यात चुक होत असावी. आज भारतात परतलेले, १५ वर्षां नंतरही NRI कोट्या मधुन जातील?

मुले भारताबाहेर जन्मली तर एन आर आय असतात. तो आपला चॉइस नाही.
प्रवेशाकरता जन्म प्रमाणपत्र लागते. नाहीतर नागरीकत्व रीनाउन्स करावे लागेल.
ओसीआय घेतले तरी ते एन आर आय मधेच जातात.

खूप सुंदर लेख. मी लिंक ओळखीच्या सर्वांना पाठवली.

खुपच छान. भारतात आल्यानंतरचे जे बदलाचे वर्णन केलत ते खरच खुप आवडल. शेवटी आपल ते आपलच असत. अंगावर काटा आला मुलांच्या बदलाने.
तुमचे करिअर भारतात चांगलेच घडेल.

sudu
अतिशय भावणारा लेख आहे.
शुभेच्छा तर आहेतच! पण योग्य वेळी निर्णय घेउन तो आमलात आणलात याबद्दल तुमच अभिनंदन.

अनघा

मनस्मी,
मला तर धक्काचं बसला तुमचा प्रतिसाद वाचुन. आमचाही परतण्याचा विचार आहे. पण तुम्हि जे फीचे आकडे सांगितलेत ते आम्हाला जमेल का नाही ते माहित नाही. यावर काही उपाय नाही का? मला हे अजिबात माहित नव्ह्तं.
सुदर्शन, याविषयी तुम्हाला काही माहित असेल तर लिहा क्रुपया.

माझी मुलगी (वय ६)अमेरीकन नागरीक आहे. नवरा भारतीय नोकरी करत असल्याने आम्ही भारत आणि अमेरीका अश्या त्याचे काम असेल तश्या वार्‍या करत असतो. गेल्या १ वर्षापासुन अमेरीकेत आहोत. त्या आधी भारतात असताना तीला शाळेत कधिच NRI कोट्यात धरल नव्ह्त. शाळा खाजगी होती. बाकी मुल जितकी फी भरत होती तितकीच फी तीला होती.
पण उच्च शिक्षणासाठी फी खाजगी कॉलेजेस मधे ५ पट असते हे फारच वाटतय. पालकांच status NRI नसेल तरीही एवढी फी आकारली जाते का??

माझे दिर खाजगी इंजिनियरींग कॉलेज मधे प्रोफेसर आहेत. आता ह्या विषयावर त्यांच्याशी बोलायला हवे

सुदर्शन, लेख सुरेख! भारतातल्या कायमच्या वास्तव्यासाठी आमच्या मनःपूर्वक शुभेच्छा!

हो, बारावी किंवा high school पर्यंत फी मध्ये काहिही फरक नसतो .. पण नंतर वेगळी फी असते, ती NRI करता .. जर OCI घेऊन तिकडेच रहात असली मुलं तर NRI कशी काय? OCI किंवा dual citizenship चा उद्देश काय राहिला मग?

जाणकार काही माहिती देऊ शकतील का ह्यावर?

सशल,
हे वाचा. OCI विषयी आहे. हे OCI फक्त "multiple entry,life long visa to visit india" एवढचं देते.
http://www.immihelp.com/nri/overseascitizenshipindia/

सुप्रिया, लिंक बद्दल धन्यवाद ..

Police registration ची गरज नाही १८० दिवसांपेक्षा जास्त रहाण्याच्या मुदतीकरता, एव्हढा एकच फायदा दिसतोय त्या OCI चा ..

पण अजून एक मुद्दा ध्यानात घ्यायला हरकत नाही ते म्हणजे, मुलांना आता भारतीय नागरीकत्व द्यायचं .. ती १८ वर्षांची झाल्यावर त्यांच्या इच्छेप्रमाणे US नागरीकत्व claim करू शकतात असं ऐकलं होतं .. तर हाही एक पर्याय असेल का?

सुरेख लेख. लेख इथे दिल्यापासुन प्रतिसाद द्यायचा होता पण त्याआधी परत एकदा निवांत लेख वाचायचा होता. तो आज वाचला.
.
वुई कम्प्लिटली अंडरस्टॅंड देअर पर्स्पेक्‍टिव्ह >>> हे अगदी योग्य. काही दिवसांपुर्वी आमचा भारतात परत जायचा विचार बोलुन दाखवला तर माझ्या मैत्रिणीचा नवरा तुच्छतेने म्हणाला, "but why do u guys want to go back ?". मैत्रिणीचा नवरा म्हणुन तेव्हा काही बोलले नाही. पण त्याचा रागही आला आणि वाईटही वाटले. आपल्याच देशाविषयी इतके तुच्छ का वाटते ?
.
माझ्या ओळखीत गेल्या वर्षीच एक जोडपे पुण्याला परत गेले. त्यातल्या नवर्‍याला अगदी तुमच्यासारखे अनुभव येत आहेत. बायको ABCD असल्यामुळे तीचे प्रश्न थोडे वेगळे आहेत (जसे तीचा american accent कामवाल्या बाईला कळायचा नाही ). पण तरी सुद्धा तक्रार फारशी करत नाही. दोघेही भारतात जाऊन काय मिळते आहे ह्याचा हिशेब जास्त ठेवत आहेत. bonus म्हणुन ह्या माझ्या मैत्रिणीच्या सासुबाई त्यांचा स्वैपाकी कायमचा तीच्या घरी पाठवणार आहेत आणि तीने केलेल्या reporting मुळे तीचे आई-बाबा पण ३०-३५ वर्षांनंतर भारतात परत जायचे म्हणत आहेत.

आमचाही एक मित्र गेल्या वर्षी परत गेलाय सिंगापूरहून. खूष आहेत ते आणि मुलगा. मुंबईतल्या सगळ्यात चांगल्या शाळेत मुलगा जातोय. अभ्यासात, खेळात हुषर आहेच. त्यामुळे त्याला फायदा होईल हे नक्कीच. आणखी एका मित्राची फॅमिली ह्या वर्षी परत गेलीय मुंबईला. आणि एकाची लवकरच जाऊ घातलीये. त्यांच्याकडूनही कळतीलच बाकी डिटेल्स.

भारतात परत गेलेल्या कुटुंबांकडुन जे ऐकले आहे त्यावरुन मला असे वाटते की मुलेच जास्त खूष असतात भारतात जाऊन. माझ्या मैत्रिणीच्या मुलीला प्ले डेट न घेता अपार्टमेंटमधल्या मुलांशी खेळायला जाता येते हेच खूप आवडले. शिवाय, फ्रेंडसचे आजी-आजोबा पण खाऊ देतात अमेरिकेतले आजी-आजोबा पण देत असतील खाऊ तर माहिती नाही. पण बरेच लोक दुसर्‍याच्या मुलांना allergy वगैरे मुळे कचरतात असे पाहिले आहे.

तुम्ही जर स्वदेश परतिचा विचार करत असाल तर Return to India Forum http://www.r2iclubforums.com/forums/ जरूर बघा. तिथे अनेक शंका, कुशंका, अजुन न सुचलेल्या शंकांची उत्तर सापडतील.

सध्या तरी आम्हाला कोणीहि पासपोर्ट मागीतलेला नाहीये. फी जी सगळ्यांना असते तीच आहे. फी तुमच्या रेसिडंस वर असते. जर तुम्हि भारतात रहात असाल तर तुम्हाला सर्वसामान्य फी लागते.

आमच्या समोर एक उत्तम उदाहरण आहे ज्यात पालक आणी मुल १० वर्षांनपुर्वी परतले. मागल्या वर्षी मुलगा दहावि नंतर SAT देवुन अमेरिकेत ""उच्च" शिक्षणाकरता परतला. मला वाटत मुल भारतात लहानपणी वाढुन त्यांची भावनिक वाढ चांगलि होते आणी पुढिल शिक्षण अमेरिकेत (किंवा ईतर कुठे) घेवुन "Global Perspective" मिळतो. But there is a limit to which we as parents can influence. अमेरिकेतलीपण मुल Scolarships/Loans घेवुनच शिकतात.

भारतातही अलिकडे बरेच पगार आहेत अस ऍकल आहे. अमेरिके एवढच "नेट saving potential per month". १० वर्षानंतर काय होणार कोणाला माहीत. पण trends पहाता, सिंगापुर आणी भारत, दोनही देश 'affordable high class education (compared to world standards)' मध्ये आगेकुच करणार आहे अस वाटत आहे. आणि १० वर्षापुढला विचार करतांना अमेरिकेतल्या 'inflation adjusted' खर्चाचापण विचार केला पाहीजे.

इथे काय तिथे, अडचणी आणी अडथळे येणारच. मुलांना चांगल आणी वाईटातला फरक समजला, आणी योग्य संधी मीळाल्या की झाल. As long as they have their internal compass well built, they will find the north pole, from India or US.

माझे दोन आणे (my 2 cent!)

लाख मोलाचे आहेत तुमचे दोन आणे! लेख एकदम मस्त आहे.
प्राजक्ता

छान लिहिलंय! आर्चने दिलेलं वाक्यच सगळं बोलून जातं! तुम्ही ज्या R2I च्या लिंक्स दिल्या आहेत त्याच मीही देणार होतो, मागे केड्याने कुठल्याश्या गूगल गृप्सच्या पण लिंक्स दिल्या होत्या.

<<<< 'Growth' opportunities are tremdendous. It demands a separate article by itself.
>>>> कधी लिहिताय मग? वाचायला जरुर आवडेल.

मित्रांनो
मला एक व्यावहारिक सल्ला दिल्याशिवाय रहावत नाहीये.
ज्यांना कोणाला भारतात परत जावंस वाटतय त्यांना माझी विनंती आहे की तुम्ही आपलं ग्रीनकार्ड किंवा परदेशी नागरिकत्व, जे काय असेल ते, टिकवून ठेवा. त्याचा उपयोग मुलांच्या उच्च शिक्षणासाठी होईल. सर्वांनाच आपल्या मुलांच हित बघायचं असतं. त्या द्रुष्टीने मुलांच १० वी पर्यंतच शिक्षण भारतात करणं जास्त फायद्याच आहे. भरपूर समवयस्क मित्रमैत्रीणी आणि आजीआजोबांची लाड हे मानसिक वाढीला फार उत्तम. १० वी नंतर मात्र गाशा गुंडाळून परदेशी जा. भारतात फारच थोड्या ठिकाणी चांगलं शिक्षण मिळतं आणि तिथे प्रवेश मिळवण्यासाठी जीवघेण्या स्पर्धेला मुलांना सामोरं जावं लागतं. ते परदेशात तितकं अवघड नाही.

सुदर्शन, खुप छान लेख. मुख्य म्हणजे मनाचा कौल ऐकुन तुम्ही परतला याचं सगळ्यात जास्त कौतुक.. अन्यथा परतायचय, परतायचय म्हणत आमचे कित्येक मित्र प्रत्यक्षात काही परतत नाही. त्याना हा लेख पाठवणार आहे... There is always a come back to our own country...

मला आधीचे काही माहीत नाही. आता शाळेत जन्माचा दाखला मागीतला जातो. आपण भारतीय नागरीक नसतानाही जन्मभर जरी भारतात राहिलो तरी आपण एन आर आय च असतो (सरकार साठी).

नमस्कार,

मला वाटते कि मी लिहिले त्यावरुन मी शंका कुशंका काढतोय असा गैरसमज झाला आहे. आम्ही २००९ मधे परत जाणार आहोत. आणि ही सगळी माहिती जमवणे मी २००७ पासुन सुरु केले आहे.

जर आपण कुठे राहतो यावर शाळांची फी असेल तर अति उत्तम. आम्हाला इतरा एवढेच फी भरताना आनंदच होइल्.(फक्त ही जनरल पॉलिसी असावी नजर्चुकीने झालेले असु नये एवढेच.)

शाळांची फी एकवेळ ठीक आहे. पण मी जे काल्कुलेशन लिहिले आहे त्यात अजिबात अतिशयोक्ती नाही. (काल नुकतीच इसकाळ किंवा मटा मधे बातमी वाचली पुण्याच्या कुठल्याशा मेडीकल कॉलेजने फी २ लाख ची ४ लाख केली वर्शाला.) त्यात मी डोनेशन चा उल्लेखही केला नाही आहे कारण ते झेपणे अशक्यच वाटते.

माझा एक मित्राचा मुलगा इथे कॉलेज साठी रटगर्स न्यु जर्सी मधे जायचा विचार करत आहे. त्याने सान्गितले की त्याला वर्शाला खर्च २०००० डॉलर्स आहे , १५ वर्शानंतर महागाई आड्जुस्तेड किमान ५००००?

वरील सर्व सांगन्याचा उद्देश गैरसमज पसरवायचा नसुन मला असलेली माहिती शेअर करणे हा आहे (त्यात काही चुक असेल किंवा माझा स्वतःचा गैरसमज झाला असेल आणि कोणी दुरुस्त करणार असेल तर त्यांचे स्वागतच आहे.)

मला स्वतःला दोन मुले आहेत आणि ती १५ वर्षानंतर कॉलेजसाठी जातील तेव्हा काय आर्थिक तयारी करावी लागेल यासाठी माझा हा हिशोब सुरु आहे. भारतात काय किंवा अमेरिकेत काय खर्च हा लागेलच फक्त आताच जागे झाले तर त्याची तरतुद करण्याच्या दृष्टीने प्रयत्न करता येतील इतकेच्.

(मुलाना भारतीय नागरीकत्व देउल १८ व्या वर्शी परत अमेरिकन नागरीकत्व देण्याचा विचार माझ्या तोंडातले वाक्य सम्पल्या सम्पल्या पत्नीने झटकउन टाकला)

परत जाण्याचा निर्णय घेण्यापुर्वी या सगळ्या गोष्टीचा विचार करावा एवढेच माझे सांगणे आहे. जर माझ्या लिहिण्याने कोणी दुखावले गेले असाल तर क्षमस्व..माझा तो हेतु कधीच नव्हता.

तुम्ही हे तुमचे calculations ईथे देउन योग्यचं केले.

शाळेत NRI मुलांना बाकी मुलाएवढीचं फी भरावी लागते. वर कोणीतरी हा उल्लेख केलेला आहे.शिवाय माझ्या मैत्रीणीनेही असेचं सांगितले आहे.

आपली शंका रास्त आहे.

खुप मित्र आणि दोन महिन्यापुर्वीच्या स्वअनुभवावरुन असं दिसतय की फी मध्ये दहावि पर्येंत तरी फरक नसतो (परदेशिचा जन्मदाखला दाखवुनहि).
काहि शाळांनी सांगितल कि जर पालक परदेशि राहुन जर मुलं भारतात शिकणार असतिल तर जास्त फी लागेल. (ऐसा भी होता है ! पण माहीतीतल कोणि नाहीये)
पुढलं काय ते जाणकारांकडुन माहिति काढावि लागेल.
सद्यपरिस्थिती लक्षात घेता, उच्च शिक्षण महाग होणार वाटत आहे. जास्तित जास्त फी assume करुन आत्ता पासुनच गुंतवणुक केलेलि बरी. त्याचा उपयोग दहा-पंधरावर्षांनंतर त्यावेळ्च्या परिस्थितिनुसार करता येईल.

लक्षात आणुन दिल्या बद्दल आभार.

माझी मुलगी इथे ज्युनिअर कालेजात जाते, तिथेतरी मला ५ पट फी भरावी लागलेली नाही (कालेज खाजगी आहे) आणि मुलगा अमेरिकन सिटिझन असुनही भारतीय विद्याभवन सारख्या शाळेत मला प्रवेशाला काहीही त्रास झाला नाही आणि त्यांची फी फक्त वर्षाला ८,०००/- आहे. मी गेली ८ वर्ष भारतात सुखासमाधानाने राहते आहे. मधुनच तिकडुन इकडे आल्यामुळे माझ्या मुलांच नुकसान किंवा त्याना फार त्रास झाला नाही, तो मोठ्याना होतो कारण आपल्या अपेक्षा खूप असतात किंवा वयानुसार आपण थोडे रिजिड झालेले असतो. मी अगदी अभिमानाने सांगु शकते की या वर्षी माझ्या मुलीने ९३.२% सीबीएसई बोर्डाच्या परिक्षेत मिळवले. त्यामुळे परत येणार्‍यानो निर्धास्तपणे या, आपले स्वागत आहे!

५ पट फी फक्त उच्च शिक्षण म्हणजे अभियांत्रिकी, वैद्यकीय मधे लागते.
१२ वी पर्यंत लागत नाही.
(चला १२ वी पर्यंत ठीक आहे म्हणजे:)
आणि त्यातल्या त्यात समाधानाची गोष्ट म्हणजे एन आर आय मुलांच्या जागा राखीव असतात आणि त्याना सी ई टी द्यावी लागत नाही. १२ वी च्या मार्कावर प्रवेश मिळतो.
(हे १५ वर्षानी बदलले तर माहीत नाहि)

एक स्वप्न बघितलेल,
एक स्वप्न जिद्दीने साकारलेल, अनुभवलेल
अन त्या एका स्वप्नातुन बाहेर पडल्यावर जाणवलेले अजुन एका नव्या स्वप्नातील विश्व

अतिशय सुन्दर माहितीपुर्ण लिखाण ग्रेट!
बाकी मनस्मी वगैरेन्ना पडलेले प्रश्ण देखिल डोळ्यात अन्जन घालणारे
अशासाठी की, वर वर पहाता डॉलर रुपयाच्या हिशेबात, परत आलेले एनाआराय म्हणजे बरच मोठ डबोल, जस काही सात पिढ्या बसून खातील वगैरे वाटणे म्हणजे काही खर नाही, शेवटी जावे त्याच्या वन्शा, तेव्हाच कळे
अर्थात फियान्चा प्रश्ण देशी लोकान्ना देखिल हे, कम्बरडे मोडणारा, इतका की बर झाल, लिम्बोटल्याला जास्त मार्क पडले नाहीत असे म्हणुन नि:श्वास सोडायला लावणारा,... पण तो वेगळा विषय!
तोच प्रश्ण परत आलेल्यान्ना देखिल पडू शकतो हे वास्तव!
एनिवे,
सुन्दर लेख!
आता वर कोणीतरी म्हणल्याप्रमाणे आजवरचे तिकडचे इतरही बारीकसारीक अनुभव जरुर शब्दबद्ध होऊद्यात! तेवढेच आम्हालाही (अस कुठे जाऊ न शकलेल्यान्ना) कळेल की वास्तव काय अस्ते ते!
...;
आपला, लिम्बुटिम्बु

दोन स्वप्नं पाहिलीत आणि दोन्ही पुर्ण करण्यात यशस्वी ठरलात.
अभिनंदन.
लेख तर उत्तम जमलेलाच आहे.

.............................................................
Marriage is a relationship in which one person is always right and the other is husband!

परत आलेले एनाआराय म्हणजे बरच मोठ डबोल, जस काही सात पिढ्या बसून खातील वगैरे वाटणे म्हणजे काही खर नाही, शेवटी जावे त्याच्या वन्शा, तेव्हाच कळे
----------------------------------------------
जरा समजवा हो त्या शिक्षण सम्राटाना:)