मस्तच लिहिलेस गं सिंडरेला, आजोळ, पणजोळची आठवण करुन दिलीस!!
आवडलं तुझं आंबेपुराण!

तू वर्णन केलेल्या जातींची नावं मी ऐकलीसुद्धा नव्हती, खाणं तर दूरच पुढच्या उन्हाळ्यात आणून चाखायला पाहिजेत.
>>> इथे मला आंबे फारसे मिळत नाहीत ह्याचे मला जितके वाईट वाटते त्यापेक्षा आई-बाबांनाच जास्त वाटते....
हे सगळ्याच आई-बाबांसाठी खरं असतं असं दिसतंय.

***
Twinkle twinkle little star
I don't wonder what you are
Studying your spectrum, ignorance I've none
You're not a diamond, you're just hydrogen.

व्वा ! फारच रसाळ वर्णन केलय तुम्हि आंब्यांचं ! वाचुन तोंडला पाणी सुटलं अगदी माझ्याकडे आंब्याच झाड असुनही .

वा एकदम मस्तच, आता पुढच्या वर्षी मेमध्ये दोन दिवस श्रीरामपुरलाच जावे असे म्हणतोय. काय म्हणतेस ?

सगळ्यांना धन्यवाद
.
तू वर्णन केलेल्या जातींची नावं मी ऐकलीसुद्धा नव्हती, खाणं तर दूरच >>> अरेच्चा केशर, बदाम, वनराज, लंगडा हे तर सगळीकडे दिसतात. हापुस्/पायरीचा सीझन संपत आला की हे यायला लागतात. बाकीचे तर मी सांगितल्याप्रमाणे local varieties आहेत. ते खायचे तर GS बरोबर आमच्या घरी जा पुढल्या वर्षी
.
श्रीरामपुरलाच जावे असे म्हणतोय >>> अवश्य. slarti ला पण घेउन जा पण आंबे खाण्याची तिथे एक अट असते. हेमट्यासारखे एक न दोन खायचे नाहीत. एका बैठकीत चांगले डझनभर तरी झालेच पाहिजेत आणि कपड्यांना १-२ डागही पडले पाहिजेत
.
ह्यातल्या प्रत्येक आंब्याच्या नावाला काहितरी अर्थ आहे. भरताला बहुधा २-२ कैर्‍या शेजारी शेजारी येत असाव्यात. सीतेच्या चांगल्या गोड्-गोड कैर्‍या दुष्ट शेजारी पळवुन नेत असावेत

सिंड्रेला, अग तुला कुठे 'केसर' आंबे मिळाले नाहीत कां? तंतोतंत हापूस. काहीच फरक नाही चवीत आणि वासात. आम्ही रोज खातोय.

सिंड्रेला, आमंत्रणाबद्दल मनापासून धन्यवाद आजोबा असेपर्यंत ते बाजारातून नीलम, तोतापुरी आणायचे त्यामुळे ते माहिती आहेत. लंगडा, केसर वगैरेंबद्दल केवळ ऐकलेच आहे. मध्येच एखादा शेप्या (शेपूसारखा लागतो) आंबा यायचा, तो मात्र नको नको व्हायचा. रामायणी आंबे आहेत तसे महाभारती आंबेसुद्धा असतात का ? म्हणजे पाचपाचचे घड लागत असतील तो पांडव आंबा (मध्येच एखादा घड सहाचा) असलं काही...

***
Twinkle twinkle little star
I don't wonder what you are
Studying your spectrum, ignorance I've none
You're not a diamond, you're just hydrogen.

या सगळ्यांच्या जोडीला 'देवगड' हापुस पाहीजेच
.
आजच एकादशी निमीत्त पाठकांचा 'खोबर्‍या' खाल्ला वयोमानाने इतरांना देउन खाण्यातली मजा बहुदा त्यांना समजली असवी.
.
आमच्या घरी आंबा खुप होता. संपुर्ण बांधा-बांधा ने आमराई होती. पण तो विकण्याची पद्ध्त नव्हती. अगदी आजोबा-पणजोबां पासुन आज पर्यंत. त्यामुळे खाणे-आणि वाटणे हे एक मोठेच काम होउन बसत असे.
.
आमची चुलत्,आत्ये,मावस भावंड आणि शेजारी-पाजारी मित्र मंडळी यांना घेउन आम्ही शेतावर आणि आणि आजोबां कडे वाड्यावर जात असु. तेंव्हा आजोबांचा नियमच असे की दिलेले सगळे आंबे संपवायचे.
.
शेवटी - शेवटी आंबे धुण्यासाठी घेतलेल्या पाण्यातच आम्ही उरलेल पिळुन टाकायचो आणि सांपले ह्मणुन उठुन जायचो. आता कळते त्या आंब्यांची किंमत.

सत्य साई बाबा, साई केशर export करतात. तो नाही मिळत का तिकडे ? मधंतरी मंदीर [सईबन] बघायला गेलो होतो तेंव्हा rejected आंबा, मंदिराच्या आवारात ६० रुपये किलो मिळत होता

सिंड्रेला, खास लेख एकदम. आंब्याच्या दिवसात लिहिला असतास तर अजुन लज्जत वाढली असती. मी पण एकदम आंबा वेडी... आता लग्न झाल्यावर मे महिन्यात जायला मिळतेच असे नाही. मग आजी-आजोबा दोघेही चुटपुटतात.. माझ्या आजोळी असेच वेगवेगळ्या जातीचे, चवीचे, कलमांचे आंबे होतात... त्यातलेच काही प्रकार :
नीलम - हा हापूस आणि पायरीचे कलम केलेला आंबा.. दिसायला पायरीसारखाच पण अतिशय चविष्ट आणि रसाळ.
.
खोबरी - तू वर्णन केल्याप्रमाणेच.
.
आमटांबा - हे एकच झाड आहे, पण भयानक आंबट आंबे लागतात ह्याला.. आणि संख्येने पण भरपूर... पोरांना नेम धरून दगडाने आंबा पाडायचं प्रशिक्षण ह्या झाडावर द्यायचं. आजी शक्यतोवर कैर्‍या असतानाच लोणचं घालते.
.
भोपळी आंबा - साधारण २ ते अडिच किलोचं एकेक फळ असतं. साल हिरवीजर्द आणि आतून पांढरा असतो हा आंबा.. पण मस्त आंबटगोड चव असते. ह्यावर लसणीचं तिखट घालून खातात. आम्ही ह्या आंब्यासाठी अक्षरशः जीव टाकतो. मग आजी प्रत्येक मोसमात एकतरी आंबा आमच्यापर्यंत पोचवण्यासाठी जाम धडपडते.
.
काळा हापूस - काळसर हिरवी साल आणि आतून अगदी जर्द केशरी असा हा आंबा. आकाराने हापूसएवढा असतो आणि चवही हापूसचीच..
.
बाकी फणस पण भरपूर असतात आणि करवंद, जांब, जांभळं पण भरपूर.... पण मे महिन्यात आजोळी जायचं ते खास आंब्यांसाठीच.... एखाद्या वर्षी कुठल्या कारणाने नाही जायला मिळालं तर जाणार्‍यांवर जाम जळायचो आम्ही.. मग 'मोहोर गळून पडलाय, माकडांनी हैदोस घातलाय, आंबाच कमी आहे ह्यावर्षी' वगैरे शिव्याशाप त्यांना देणं सुरू व्हायचे.
.
सिंड्रेला, कुठल्या आठवणी जागवल्यास गं... परत लहान होऊन आंबे बेदम खावेसे वाटताहेत.

'केसर' आंबे मिळाले नाहीत कां? >>> नाही तुम्ही कुठे असता ? मी CT मधे. इथे फक्त मॅरेथॉन मिळतात. १-२ वेळा जर्सी सीटीत पण बघितले पण मॅरेथॉनच मिळत होते. तो एकदम पायरीसारखा लागतो.
.
वयोमानाने इतरांना देउन खाण्यातली मजा बहुदा त्यांना समजली असवी >>>> ष्टोरी माहीती नाही का तुला ?
.
साई केशर >>> ह्याला काय गोल गोल गुंता असलेल्या दशा असतात क ?
.
आंब्याच्या दिवसात लिहिला असतास तर अजुन लज्जत वाढली असती >>> हो ना. तेव्हापासुन विषय मनात आहे. पण लिहिणे झालेच नाही. परवा पण रात्री १२ वाजता मुहुर्त लागला
.
निलम म्हणजे ज्यात भुंगा निघतो तोच ना ? एक फणश्या पण खाल्ल्याचे आठवते आहे. फणसासारखी चव की वास आठवत नाही.

अग सिंड्रेला, जर तू जर्सी सिटीत आली असशील्/ किंवा येणं शक्य असेल तर तिथल्या पटेल कडे आहेत केसर आंबे. हापूसपेक्षा किंमतही कमी आहे.

सिंड्रेला, कुठल्या आठवणी जागवल्यास गं... परत लहान होऊन आंबे बेदम खावेसे वाटताहेत.>> अगदी बरोबर...
.
मस्तच लिहीलं आहेस.
.
माझ्या आजोळी पण शेत आहे आणि भरपुर आंबे असतात, लहाणपणी खुप खाल्ले. रोज सकाळी माझी मामी आंबे अढीतुन काढुन आणत असे आणि आम्ही सगळी भावंड पाण्यातला एक एक आंबा काढुन खात असु...मनसोक्त.
असेच सिताफळाच्या, जांभळाच्या टोपल्या असायच्या आणि मग भरपुर ताव मारयचा

सिंडरेला, कसला 'आंबृतानुभव' घडवलास... पाणी सुटलं तोंडाला. ते ही माहीत नसलेले आंबे ऐकुनच.
कॉलेजच्या दिवसात, 'कोमात बिमात गेलीस तर काय म्हटलं तर उठशील?' असल्या अचरट प्रश्नाला 'आंबा किंवा भेळ' हे प्रामाणिक उत्तर होतं
अजूनही, त्यातला आंबा कायम. दुसरा पदार्थ बदलतो काळ, वेळ, माणूस, हॉटेल वगैरे बघून.... पण आंबा कायम!

cindrelaa,
आई ग हे आंबेपुराण वाचून वाटले गेले ते दिवस रत्नागीरीतले/गोव्यातले. इथे अवाच्या सवा किंमती देवून आणले तरी पण आंबे आणले पण सगळे आतून खराब.
आंब्याचे साठं हा प्रकार असाच आवडता प्रकार. सकाळी आजीने घातली सुकायला की संध्याकाळी कौलावर चढून फडशा.
मला कळत नाही जेव्हा काहीजण आंब्यापासून लांब तरी कसे रहातात. कारण काय तर आंबे उष्ण त्यामुळे चेहर्‍यावर मुरुमे येतात असे मी बर्‍याच काही मैत्रीणीकडून एकले. पण इथे तर आंब्याच्या दिवसात आम्ही प्रत्येकजण दिवसाला रोज दहा तरी(seriously no jokes,सकाळी २ नाश्त्याला, दुपारी २ तरी,मध्येच एखादा १ तरी आंबा अक्खा चोखून,रात्री २ तरी असे चालु असायचे) खावून कधी चुकून सुद्धा साधी एक पुटकळी नाही आली का येत एवढे आंबे खावून अजूनसुद्धा.
त्या दिवसातल्या आठवणी म्हणजे,
आंबा उष्ण म्हणून माझे आजोबा सुद्धा पाण्यात ठेवत काढून कापायच्या आधी.
दुपारी आंबे खावून एकमेकांच्या अंगावर बाठी फेकून मारत असू नी आजी मागे ओरडत असे की घरात घाण नको खळ्यात जा.
गाईला एकदा बाठी जबरदस्तीने भरवली होती असे वात्रट प्रकार चालत.
एवढे आंबे खावून जाडी पण वढली नाही का वाढायची नाही. भरीस भर म्हणून फणस सुद्धा खायचो रोज. त्यात रोज आंब्याचे प्रकार सकाळ संध्याकाळ चालत अधून मधून आमरस शीरा,मोदक आमरस घालून, रायते,पन्ह,येता जाता तोंडात आंबावडीचा बकाणा.
आता विचार गेला तर वाटते काय खायचो नी कीती त्या (calories) पण इथे तर नीट धड आंबाच नाही मिळत. काही काळे आतून, काही आधीच नरम. तेव्हा ही (calories) चिंताच कुठे करायला मिळणार.
अजून तरी मी चार हापूस आंबे एका वेळेला एका मागोमग खावू शकते कारण एकच आंबा धड मिळतो ना.

हे आंबे नाही लिहिलेस, ते महाराष्ट्र सोडून इतर भागातून मुंबईत यायचे,
तोतापुरी,
दशहरी

असो.

ह्याला काय गोल गोल गुंता असलेल्या दशा असतात क ? >>> उलटी (हा स्माईली उपलब्ध नाही )
.
पण इथे तर आंब्याच्या दिवसात आम्ही प्रत्येकजण दिवसाला रोज दहा तरी >> आम्ही पण. तेंव्हा वजन बिजन वाढत नसे. आता दुर्लक्ष करुन
.
आणि तसाच प्रकार घरात केळाचा घड टांगलेला असले की, १० केळी दिवसाला आरामात. आता २ पण जस्त होतात
.
आमच्या मागच्या अंगणात रामफळाचे मोठ्ठे झाड होते, त्याला १२ महीने एक झोका बांधलेला असे. आणि तिथेच मागे सिताफळाचे झाड होते. दुपारी जेवण झाले की मागे जाउन एक पिकलेले सिताफळ खाढायचे आणि झोक्यावर बसुन खायचे. नंतर हाच प्रकार पेरु च्या बाबतीत.
.
आमच्या सिताफळ-पेरुची अतिशय उत्क्रुष्ट जात आहे. ओंजळ भर मोठे फळ अतिशय गोड, कमी बियांचे, आणि गर पण भरपुर.
.
मी कुंडीत सिताफळाची काही रोपे तयार केली आहेत, कुणाला हवी असल्यास सांगा.

अगं काय सिंड्रेला. आंबा पुराण असं सीझन संपल्यावर लिहिलंस. आता पुढच्या वर्षीपर्यंत कसा धीर धरवणार..

देशात असुनही लहानपणीची मजा आता नाही. घरचे आंबे नसायचे पण बाजारात आंबे आले रे आले की आजोबा आणत असत आणि घरी कायम अढी लावलेली असायची. अजुन आठवतं मी आणि आईने आंबा खाल्याशिवाय आण्णा (मझे आजोबा) पहिला आंबा खात नसत. कोणाकडे गेले असताना कितीही आग्रह केला तरी...
मग काय पुर्ण उन्हाळाभर आंबा, आंबा आणि आंबाच....
खुप आंबे खाल्ले की आजी ओरडायची बाधेल म्हणून मग आजीचं लक्ष चुकवुन खाणं सुरु. लपवून अंगणात नेउन, पेरुच्या झाडावर चढून्..केळाचा घड पिकायला ठेवला की तसंच.. आजी बा/सं मधे गेली की पत्येक वेळेस २-३ हाणायची.
आणखी अशीच एक जपुन ठेवलेली आठवण. घरी खुप पाहुणे होते म्हणून मनसोक्त आंबे खाता येत नव्हते. मी ५ एक वर्षाची असेन. तेव्हा बाबू आजोबा (हे आमच्या आजीच्या लग्ना आधीपासुन आण्णांच्या घरी होते. कामाला होते हे लिहायला खरं तर बोटं चालतं नाहीयेत.) मला घेऊन जवळच्या डोंगरावर गेले आणि पिशवीतून डझनभर आंबे काढून मला म्हणाले आता मनसोक्त खा पिल्ल्या...

आता कितीही चांगलं फळ आणलं तरी ती चव नाही आंब्याला... सिंड्रेला तू हळवी तार छेडलीस गं...

सिंड्रेला तू रडवलेस गं......... माझ्या आजोळची आठवण आली. आता खिशाचा विचार करुन आंबे खावे लगतात. लहानपणि अढी घातलेले आंबे संपत नाहीत म्हणुन खायचो. पण गावठी आंब्याची सर हापुस ला नक्कीच नाही................

छान लिहिलय....
वाचायला मजा आली... मी भले शेत वगैरे पासुन लाबं वाढ्लो, तरीही हे सगळं वर्णन वाचुन उगाच माझ्या काल्पनीक आजोळी जाउन आबें खाउन आलो..
ता.कः पुढ्च्या वेळी आइनी आंब्याच्या पोळ्या केल्या की.. थोड्या इकडी ही येउदेत....

आमच्या विदर्भात कलमी आंभा, दशहरी आंभा जास्त छान मिळतो. तू ज्याला शाख म्हणालीस त्याला आम्ही पाडाला पिकलेला आंबा म्हणतो. मस्त रसभरीत वर्णन केलेस.

अरे वा बरेच आंबेपंथी आहेत की इथे
.
सायो, गेल्या शनिवारी बघितले मी आंबे पटेलकडे. पण रंग-रुपावरनं मला ते पायरीसारखेच दिसले. म्हणुन घेतले नाहीत आता परत चक्कर टाकायला हवी.
.
पिकलेले सिताफळ खाढायचे आणि झोक्यावर बसुन खायचे >>> त्या झोक्यावर बसुन खाण्याचे अजुन एक कारण म्हणजे पाठकांच्या खोबर्‍याची कैरी वार्‍याने पडली कि आवाजाने कळत असे
.
आंबे उष्ण खरेच. आम्हा सगळ्यांना लहानपणि उष्णतेने फोड येत असत. तारुण्यपिटीका किंवा मुरुमे वेगळी आणि हे फोड वेगळे. हे जाम ठणकत. पण ह्याचे डाग रहात नाहीत मागे. तसेच चिमुटभर मीठ किंवा भरपुर तुप घालुन खाल्ले की आंबा बाधत नाही असे बाबा सांगतात. तुपावरुन आठवले, रस खाण्याची माझी आवडती पद्धत अशी- मोठ्या वाटीत १ डाव रस मग १ मोठा चमचा भरुन तुप, मग १ डाव रस परत तुप अशा ४-५ लेयर करायच्या आणि मग (बाकी सगळ्यांचा संपला असे बघुन) चवीचवीने खायचा
.
थोड्या इकडी ही येउदेत >>>> हे पहा वैद्य, मी आईने पाठविलेला खाउ नवर्‍याला पण एकदा आल्यादिवशी आणि एकदा संपायला आला की असा नावापुरता देते. आंब्याच्या पोळ्या, वड्यांचे तर नावच नको. आता उगी इशानला वाटायला नको त्याची आई कैकेयी आहे म्हणुन त्यालाही मिळतो. शिवाय त्याला दिला नाही तर त्याची आज्जी काही पाठवायचीच नाही तुमच्या बायकोला म्हणाल तर देइन एखाद्या वेळेस. तुम्ही आपले चितळ्यांकडे काय मिळेल त्यावर समाधान माना

>>एकदा आल्यादिवशी आणि एकदा संपायला आला की असा नावापुरता देते.
lol सिन्ड्रेला.
मी ऐकले नव्हते हे सगळे प्रकार (आंब्यांचे). गोटी, पायरी, हापूस, रायवळ (म्हणजेच तोतापुरी, राघू का? त्यातून भुंगा येतो तो.)
>>> इथे मला आंबे फारसे मिळत नाहीत ह्याचे मला जितके वाईट वाटते त्यापेक्षा आई-बाबांनाच जास्त वाटते....
>>हे सगळ्याच आई-बाबांसाठी खरं असतं असं दिसतंय.
हो, हो.

सिंड्रेला, मस्त लिहिलंयंस!

सिंड्रेला, मुद्दाम येऊ नकोस ग आंब्यांकरता पटेलकडे. संपलेत ऑलरेडी.

आय हाय ... क्या याद दिला दी कम्बख्त !

काही प्रकार ओळखीचे आहेत .. काही अगदीच अनोळखी ...

परागकण

सिंडरेला...
आज ज्ञानात भर पडली... आंब्याचे इतके प्रकार असतात ???????
मी आपला हापूस एके हापूस, पायरी दुणे हापूस.. असंच करत आलोय
(हे म्हणजे विशिष्ठ गावचे काही लोक जसं 'आम्ही फिश खातो' म्हणतात ...म्हणजे काय तर काटा काढून दिलेलं पापलेट खातात तसं... अरे मासे अजून भरपूर प्रकारचे असतात की !! तसंच आंबे भरपूर प्रकारचे दिसतात की !!!)

सिंड्रेला,
एकदम आवडले. बालपणीच्या आठवणी जाग्या झाल्या.

सिन्ड्रेला झक्कास एकदम.. छान लिहिलयस, मनसोक्त आंबे खायची मजाच वेगळी, ते पांढरे तलमचे झब्बे असायचे लहान असताना आम्हा मुलांचे.. उन्हात खेळताना चिक्कार घाम आणि मग त्यावर डाग आंबे, जांभळं, करवंदांचे..
आणि हो, देवगडवरून आलेली आंबेपोळी नुकतीच संपवली..

पुन्हा एकदा सगळ्यांना धन्यवाद

धन्यवाद नकोत.. आंबे हवेत पुढच्या मोसमात!
_________________________
-Man has no greater enemy than himself